Geschiedenis van De Els

Winkelcentrum De Els heeft een bijzondere geschiedenis. Van de eerste plannen in de jaren 60 tot het overdekte winkelcentrum dat we nu kennen. Maar de geschiedenis van het gebied gaat nog veel verder terug. Zo zie je er sporen van het oude landschap en van Waalwijk als leer- en schoenenstad. Ook de voormalige Sint-Petrusschool speelt een belangrijke rol. Op deze pagina ontdek je hoe De Els door de jaren heen is veranderd en hoe de geschiedenis terugkomt in de plannen voor de toekomst.

Waalwijk staat bekend om het slagenlandschap. Dat is een landschap dat bestaat uit lange stroken veen met daar omheen sloten, die in de late middeleeuwen zijn ontstaan door ontginning. Dit is nog goed terug te zien in de Westelijke Langstraat.

Ook in de vorming van het centrum van Waalwijk zie je de slagen nog terug; de lange percelen in rechte banen van noord naar zuid (zie foto hieronder uit 1925, met blik op het centrum van Waalwijk). Na 1950 werden deze gebieden stapsgewijs gevuld met woonwijken, parken en winkelcentrum De Els.

De naam van het winkelcentrum verwijst naar onze geschiedenis als leer- en schoenenstad. Een els is traditioneel handgereedschap met een scherpe, puntige stalen stift en een handvat dat schoenmakers en leerbewerkers gebruiken om gaatjes in dik leer te prikken. In de plannen voor De Els komt nog meer geschiedenis terug, onder andere terug met de begrippen lint, laan en Loint. Daarover lees je meer op deze pagina.

Winkelcentrum De Els door de jaren heen

Plannen voor winkelcentrum De Els werden gevormd eind jaren 60 van de vorige eeuw.
In de jaren 70 start de bouw van het winkelcentrum.
Op 8 oktober 1975 opent de eerste winkel: Vendet. Dat was een formule van Vroom & Dreesmann voor kleine en middelgrote steden.
Op 29 oktober 1975 opent burgemeester Van Casteren officieel de rest van fase I. Van Casteren benadrukt het verschil tussen ‘inkopen doen’ en ‘winkelen’. De Els was opgezet als een modern winkelgebied waar bezoekers langer konden verblijven.
In april 1981 opent fase II van winkelcentrum De Els, met C&A als belangrijkste publiekstrekker.
In 1985 wordt fase III afgerond, inclusief de doorbraak naar de Stationsstraat, waardoor De Els beter verbonden raakt met de rest van de binnenstad.
In 1990 krijgt De Els zijn karakteristieke overkapping en afsluitbare structuur, waarmee het verandert in een overdekt winkelcentrum.
Vanaf ongeveer 2017 groeit het besef dat het overdekte winkelcentrum niet langer aansluit bij de veranderende winkelmarkt. Door leegstand en teruglopende bezoekersaantallen worden verschillende herontwikkelingsscenario's onderzocht.
Vanaf 2020 werken we aan plannen om De Els te transformeren van een gesloten winkelcentrum naar een open stadscentrum met winkels, woningen, groen en verblijfsplekken.
In 2025 stemde de gemeenteraad in met de verdere uitwerking van deze herontwikkeling.

Het Schoolkwartier uitgelicht

Binnen de gebiedsontwikkeling van De Els ligt ook Het Schoolkwartier. Dat wordt gekenmerkt door een prachtig, nu nog verscholen gebouw: de Sint-Petrusschool, in de volksmond de oude jongensschool genoemd.

Geschiedenis van de jongensschool

De Sint‑Petrusschool werd aan het begin van de 20^e eeuw gebouwd in een traditionele scholenbouwstijl. Later werden er art-deco-elementen toegevoegd. De school lag recht tegenover het klooster van de Broeders van Maastricht, die zich in datzelfde periode in Waalwijk vestigden. Zij verzorgden vanaf 1914 tot 1975 het jongensonderwijs in Waalwijk.

De school vormde samen met het klooster een herkenbaar religieus en educatief geheel in het centrum van Waalwijk.

Verandering door de bouw van De Els

Door de aanleg van winkelcentrum De Els kwam de school midden in het winkelgebied te liggen. De broeders verlieten het klooster in 1999, en het kloostergebouw werd in 2000 gesloopt. De school zelf bleef staan en kreeg nieuwe functies. Zo werd het eerder al gebruikt als bibliotheek en daarna omgebouwd tot een winkelpand met opslag.

Recente ontwikkelingen

De Sint Petrusschool staat momenteel deels verscholen tussen de winkelpanden. Om de glorie van het pand weer terug te brengen, speelt de oude jongensschool weer een centrale rol in de plannen voor Het Schoolkwartier, een deelgebied binnen de herontwikkeling van De Els.

We slopen de winkelpanden tussen de jongensschool en de HEMA. Hierdoor komt de mooie historische architectuur weer in beeld en zal de jongensschool weer zijn waarde toevoegen aan de beleving van de stad. De school moet een blikvanger worden in een nieuw stadsdeel met een stadspark, horeca, (starters)woningen de bibliotheek. Het monumentale karakter van de school is een belangrijk uitgangspunt in deze plannen. Meer over de plannen, lees je op deze pagina.