Speech burgemeester Kleijngeld Dodenherdenking 4 mei 2020

Onze dodenherdenking is een belangrijk jaarlijks terugkerend moment. Voor het eerst sta ik niet samen met jullie bij het oorlogsmonument in Waalwijk, in Sprang-Capelle of in Waspik. Deze toespraak is opgenomen op 21 april. Vanuit onze tuin.

Samen heeft dit jaar een andere betekenis gekregen. Samen betekent dit jaar ook afstand houden en thuisblijven. Net als toen, tussen 1940 en 1945, is het ook nu een moeilijke periode. Natuurlijk, verder zijn de bezettingstijd en deze coronatijd niet met elkaar te vergelijken. Hoe zou je een razzia of de deportatie van de Joodse gemeenschap op één lijn kunnen stellen met anderhalve meter afstand bewaren of van achter de computer je werk thuis doen? De vergelijking zou onzinnig zijn. En toch is er één element dat in dit opzicht tot nadenken stemt. En dat is het woord solidariteit. Alleen een solidair volk kan in bezettingstijd standhouden. Alleen met een solidaire gemeenschap hou je het coronavirus in toom. Immers, iemand van 18 heeft minder kans om ziek te worden dan iemand van 78. Het serieus nemen van alle noodzakelijke maatregelen geldt voor iedereen, ongeacht je leeftijd. Alleen samen kunnen we dit virus bestrijden. En samen wil zeggen dat solidariteit een hoofdrol speelt.

Ruim een jaar geleden deed ik rond oud-en-nieuw een oproep. Laten we samen stilstaan bij de viering van 75 jaar vrijheid. En kom met ideeën om er aandacht aan te schenken.

Door het coronavirus kunnen veel van die initiatieven niet doorgaan. En toch blijft het belangrijk om ook in deze buitengewone omstandigheden te herdenken. Om 75 jaar na het einde van de Tweede Wereldoorlog stil te staan bij het gegeven dat vrijheid nooit vanzelfsprekend is en ook nooit zal worden. Daarom staan we vandaag thuis stil bij het einde van de bezettingstijd.

Op mijn oproep is enthousiast gereageerd. Er zou vandaag en morgen heel wat te doen zijn geweest. Veel ervan gaat niet door, vindt in een andere vorm plaats of is uitgesteld. Allemaal activiteiten, bedoeld om te blijven herdenken. Van de traditionele dodenherdenkingen in de kerk tot het Bevrijdingsvuur ophalen in Wageningen. Van bevrijdingsoptocht tot bevrijdingsfeest in Sprang-Capelle. Van dialogen over vrijheid georganiseerd door de bibliotheek. Tot een Vrede en Vrijheidsontbijt voor inwoners met een krappe beurs door het Willem van Oranje- en het Dr. Mollercollege. Van een grote expositie in het Huis van Waalwijk in samenwerking met de drie Heemkundekringen. Tot een fiets- en wandeltocht door de hele gemeente van ContourdeTwern. Van een ontmoeting tussen jong en oud in Den Bolder tot het samen beleven van een nieuwe film over Waspik in de oorlogsjaren.

Vandaag zouden we ook nieuwe plaquettes onthullen op de oorlogsmonumenten. Plaquettes waar de namen op staan van alle plaatselijke slachtoffers. De verhalen van deze slachtoffers zijn gebundeld in een boek, dat vandaag zou worden gepresenteerd. We mogen blij zijn dat een groep van betrokken en deskundige plaatsgenoten drie jaar lang heeft gewerkt aan een boek waarin de bijna 150 oorlogsslachtoffers uit onze gemeente zijn vereeuwigd.

Iedereen stond klaar om stil te staan bij de verhalen van 75 jaar geleden. Want hoe lastig wij het de afgelopen 2,5 maand ook hebben gehad, 75 jaar geleden kwamen de mensen uit een periode van vijf jaar verschrikking. Het zal je maar gebeuren dat je de pech hebt om op het verkeerde moment of op de verkeerde plaats geboren te zijn. Een dienstplichtig soldaat, … lichting 1920, of … lichting 1950. Het maakt een groot verschil. Wie in 1920 is geboren, kan de slag om de Grebbeberg in mei 1940 of de slag om Kapelsche Veer in januari 1945 hebben meegemaakt. Wie in 1950 is geboren heeft misschien de luxe gehad dat hij wegens broederdienst nooit een kazerne van binnen heeft hoeven zien. Wie in 1990 is geboren, zul je moeten uitleggen wat militaire dienstplicht eigenlijk inhoudt.

Verhalen over de oorlog moeten we blijven vertellen, moeten we blijven herhalen. Alleen door ons de ellende van oorlog te blijven herinneren, beseffen we hoe blij we mogen zijn dat we vandaag in vrede en vrijheid kunnen leven.

Daarom herdenken we elke vierde mei de doden met twee minuten stilte.

En dat blijven we doen.
Oud en jong. Grootouders, ouders, kinderen, kleinkinderen.
Samen bij een monument, of zoals dit jaar samen thuis.