Afscheid Riné van Dongen - juni 2014

Afscheid Riné van Dongen – juni 2014
Geachte leden van de raad.
Ine en andere familieleden.
College.
Directie en medewerkers van de gemeente Waalwijk.
Bestuurders en andere leden van maatschappelijke organisaties waarmee Riné heeft samengewerkt.
Alle anderen, die ik nog niet heb genoemd.

Dames en heren,
Beste Riné,

Riné van Dongen is op 18 april 1950 in Waspik geboren. Zijn middelbare schooltijd brengt hij door op het Dr. Mollercollege in Waalwijk. Hij volgt er het gymnasium in het gezelschap van een aantal medeleerlingen die later naam maakt. Bekende CDA-bestuurders als Ton Rombouts, ook afkomstig uit Waspik en Ben Knapen, uit Kaatsheuvel, verkeren in zijn directe omgeving. Voor Riné echter geen politieke, maar een ambtelijke loopbaan: in Waalwijk, in Den Bosch en in Breda. Maar ook de politiek trekt. Misschien heeft het naast de voorbeelden van bekende Mollerianen ook met je vader te maken. Hij was eens wethouder van de gemeente Waspik en zal de wens geuit hebben dat je ooit in zijn voetsporen zou treden. In 1994 besluit Riné zich verkiesbaar te stellen voor de gemeenteraad van Waalwijk. Tot 2006 maakt hij onafgebroken deel uit van de CDA-fractie.

Ik zie je nog in de raadzaal van het oude stadhuis zitten. Intelligent. Bedachtzaam formulerend. Altijd zinnig. Het tegendeel van een straatvechter. Stille kracht. Iemand die, als je de moeite neemt er even wat beter naar te luisteren, veel respect verdient. Ik heb me indertijd nooit afgevraagd hoe je als wethouder zou zijn. De CDA-fractie telde met Piet van Steenoven en Eric Dörr immers twee zwaargewichten om jouw partij in het college te vertegenwoordigen.

Maar wanneer ik in 2007 burgemeester van deze gemeente word, maak ik met jou opnieuw kennis en dan wel degelijk in de hoedanigheid van wethouder. Samen met Jan de Geus, Elly Baggerman, Peter van Dongen en Jan van Groos vormen jullie in 2006 een nieuw college. Het is een lastige entree in het dagelijkse bestuur van de gemeente. De gezondheid van burgemeester De Geus laat te wensen over en van de vier wethouders heeft niemand ervaring met dit politieke vak opgedaan. En dat was handig geweest, ook vanwege het gegeven dat de PvdA-CDA-GLa-CU-combinatie slechts over de kleinst mogelijke meerderheid in de gemeenteraad beschikt: 15 van de 29 zetels. Vanwege de crisis van 2008 verdwijnen twee wethouders van het toneel en verandert ook deesl de politieke kleur van het college. Samen met Jan van Groos blijf je in het zadel. Na de verkiezingen van 2010 verandert de politieke samenstelling van het college, maar het CDA, met vier zetels een stabiele factor in de gemeenteraad, doet weer mee. En Riné van Dongen blijft. Ook jouw portefeuille blijft hetzelfde, zodat je acht jaar lang de Waalwijkse wethouder van economische zaken en ruimtelijke ordening bent. Een portefeuille overigens, die, voor zover ik me herinner, in Waalwijk altijd in handen van jouw partij is geweest.

Ik zoek naar een aantal karaktertrekken, die jou typeren. Ik denk dat ik er een gevonden heb.
Moeilijke of gemakkelijke tijden, Riné is een blijver.
Ik vermoed dat menigeen de afgelopen acht jaar wel eens heeft voorspeld dat je de pijp aan Maarten zult geven. Maar niets is minder waar. Je bent er en je blijft erbij. Het idee overigens dat je weleens zou kunnen stoppen, komt niet uit de lucht vallen. Je hebt het in politiek opzicht soms behoorlijk lastig gehad. Als er één portefeuille is, waar ‘overal, maar niet in mijn achtertuin’ op van toepassing is, dan is het die van ruimtelijke ordening. Of het nu om een Cruijffcourt gaat of om de huisvesting van MOE-landers in Landgoed Driessen, dit aspect achtervolgt je nogal eens. Maar het heeft ook te maken met jouw kenmerkende manier van optreden. Achter deze katheder ben je bij uitstek en in de eerste plaats jurist. Dat doe je overigens bewust.
Je bent trots op je vermogen om juridisch te kunnen redeneren. Soms laat je ook een beetje doorschemeren dat anderen dat vermogen niet altijd voorhanden hebben. Nooit openlijk, nooit uitdagend, eerder ingetogen: maar het is er wel.

Bijna vloeiend kom ik bij een tweede karaktertrek van wethouder Riné van Dongen. Je dossierkennis mag er zijn. Of het nu om de raad of om het college gaat, je komt beslagen ten ijs. Altijd. Op donderdagmiddagen die aan een raadsvergadering vooraf gaan, is het druk op en rond jouw kamer op de bestuursvleugel. Het is een komen en gaan van ondersteunende ambtenaren, die nog even op verzoek van de wethouder langskomen. In het college is het niet anders. Je bent de rustigste van het stel. Je mengt je niet zo vaak in controversiële discussies, wanneer ze niet tot jouw portefeuille behoren. En toch weet iedereen welke richting je ermee op wilt.
Mimiek, een korte interventie van hooguit vijf woorden. Tussen de flexibele pragmaticus, de ondernemer en de strenge en consequente principieel, ieder met soms dominante trekjes, is het voor het evenwicht cruciaal dat er ook iemand is die rust, relativering en regelkennis weet in te brengen. En als het erop aankomt weet iedereen of Riné wel of niet aan zijn kant staat. Eigenlijk is dat erg knap.

In het college ben je vanwege je deskundigheid op juridisch-planologisch gebied een belangrijke schakel. Je maakt een team compleet dat qua deskundigheid, karakter en ervaring heel verschillend van samenstelling is. Wanneer je je wel in de discussie mengt, is het met oog voor juridische details en gaat het om het afwegen van het algemeen belang ten opzichte van het individueel belang. Die inbreng heb ik altijd gewaardeerd. Eigenlijk zou een loopbaan als rechter je op het lijf geschreven zijn geweest.

Een derde karaktertrek verwoord ik op aangeven van jouw oud-collega Sjoerd Potters. Vanwege een debat in de Kamer kan Sjoerd er jammer genoeg vandaag niet bij zijn. Hij vertelde me dat iemand hem ooit zei: ‘Ambtenaren denken hoofdzakelijk in argumenten en feiten en politici in politieke belangen.’ Wethouder Riné van Dongen is altijd een combinatie geweest van ambtenaar en politiek bestuurder. Het politieke handwerk, dat anderen in het college uitstekend beheersen, is niet jouw sterkste punt geweest. Je wilt graag tijd hebben en krijgen om te overwegen en eventueel te heroverwegen. Dan kun je soms in een dossier in politiek opzicht wat vast komen te lopen. De gemeenteraad en zeker de oppositie erin is daar scherp op. De raad verwacht dat je expliciet aangeeft welke politieke koers je gaat varen in plaats van een overdracht van de inhoud van een dossier.

Jou zag ik vanaf de voorzittersplaats soms denken:
‘Ik heb alle feiten verteld, maar waarom komt de boodschap dan niet aan?’ Je hebt het daarmee soms lastig gehad. Je hebt je meer dan eens afgevraagd waar je het eigenlijk allemaal voor doet. Maar ook in moeilijke politieke tijden kun je vanwege je andere karaktertrekken rekenen op steun vanuit het college.

Ook het bestuurssecretariaat kan meepraten over jouw voorkeur om te overwegen en zo nodig te heroverwegen. Tot wanhoop van Ria wemelt het in jouw agenda van de dubbele afspraken. Op het laatste moment beslis je waar je naartoe zult gaan. Je laat je voor van alles en nog wat aanmelden, maar moet daarom ook geregeld verstek laten gaan. Jouw timing past een beetje in hetzelfde straatje. Hoe vaak is het voorgekomen dat de raad op je wacht, omdat de voorzitter de wethouder van ruimtelijke ordening het woord geeft, jij vanachter de collegetafel opstaat, je spullen bijeenraapt, achter de katheder plaatsneemt,
je spullen voor je neerlegt, een glas water inschenkt
en zegt: ‘Mijnheer de voorzitter…’ 

Karaktertrek vier mag niet onvermeld blijven. Het is je soms vreselijk onderkoelde humor. Sjoerd Potters vertelt: ‘Ik zat naast hem en soms mompelde hij een briljante grap die net verstaanbaar was voor mij en niet voor de rest. Geweldig vooral ook als er dan sprake was van een gezonde dosis zelfspot.’ Rinés humor is niet bedoeld voor een schaterlach, maar eerder voor een glimlach. Al wil ik op het vermogen tot zelfspot nog wat nader ingaan. Dames en heren, ik neem u mee naar een bijeenkomst van het college in De Efteling in, ik meen, 2009. Na het nuttigen van een kop koffie met een stuk gebak, nemen Arie de Wit en Riné van Dongen plaats in de Vogelrok.
 
Ze zitten naast elkaar, voelen zich verre van op hun gemak en Riné heeft het stadium van serieuze misselijkheid bereikt. Bezoek of geen bezoek aan
De Efteling, teambuilding of niet, in de loop van de middag is een spoedafspraak over de bij RKC gerezen financiële problemen ingepland. Er is een huurachterstand en er ligt een nadrukkelijk verzoek voor een huurverlaging op tafel. Riné wil vanwege zijn fysieke staat zo snel mogelijk naar huis, maar dat kan vanwege deze agenda echt niet. Van zijn rit in de Vogelrok is een foto gemaakt, die ik heb gekocht en aan beide waaghalzen heb overhandigd. Op het moment van verhuizen naar het nieuwe stadhuis is deze foto van het ene op het andere moment verdwenen. Ik vind dat hij vanwege het item ‘zelfspot’ boven water moet komen. Wanneer Riné hieraan een bijdrage zou willen leveren, zal ik hem daarvoor eeuwig dankbaar blijven.

Dames en heren. We nemen vandaag geen afscheid van Riné  van Dongen, wel van wethouder Van Dongen. Als fractievoorzitter namens het CDA blijft hij lid van de gemeenteraad. Het typeert hem dat hij zijn vertrek uit het college van B&W het liefst combineert met een inhoudelijk thema. Het zal ook niemand verbazen dat hij de keus heeft laten vallen op het thema: logistiek. De plannen voor een nieuwe buitengaatse Maashaven zijn daarmee nauw verbonden. Wanneer je me als observator sinds 2007 zou vragen voor welk project Riné met hart en ziel is gegaan, dan is het ‘de haven’. Niet vanaf het begin, maar vooral vanaf het moment dat dit project is gaan meedoen onder de vlag van Midpoint en de regionale context van de Waalwijkse haven meer in beeld is gekomen. Ik stel voor dat we daarom snel naar de inhoud gaan.

Met bijdragen van mijn collega Peter Noordanus, gedeputeerde Yves de Boer en Irene van Dongen (consultant Buck Consultants International).

Riné. Bedankt voor de fijne samenwerking. Ik heb er meer dan eens van genoten. Succes als raadslid.

En vooral veel geluk voor de toekomst met je Ine, kinderen en kleinkinderen. Als dank voor de fijne samenwerking wil ik je namens het college een cadeau overhandigen.