Monumenten zijn gebouwen en terreinen die van algemeen belang zijn wegens hun schoonheid, betekenis voor de wetenschap of cultuurhistorische waarde. Monumenten worden onderscheiden in rijks- en gemeentelijke monumenten. Bij rijksmonumenten gaat het om gebouwen en terreinen die van nationaal belang zijn. Bij gemeentelijke monumenten gaat het om gebouwen en terreinen die voor de gemeente belangrijk zijn.

Wanneer is er een monumentenvergunning nodig?
U  heeft voor het af breken van, het verplaatsen van, het wijzigen van of het herstellen van een Rijks- of gemeentelijk monument een monumentenvergunning nodig.

Samenhang met overige vergunningen.
Om uw (ver)bouwplan ook daadwerkelijk uit te kunnen voeren heeft u naast de monumentenvergunning ook vaak een bouwvergunning en/ of een sloopvergunning nodig.

Beslistermijnen
De beslistermijn voor een monumentenvergunning bedraagt maximaal 12 weken voor een gemeentelijke monument en maximaal 6 maanden voor een Rijksmonument. Deze termijn is echter niet van toepassing indien u uw aanvraag niet compleet heeft ingediend. U krijgt dan de mogelijkheid uw aanvraag aan te vullen. De tijd die u nodig heeft om u aanvraag aan te vullen wordt bij de afhandelingstermijn geteld. Tevens heeft de gemeente de mogelijkheid de afhandelingtermijn te verdagen. Hiervan wordt u altijd schriftelijk op de hoogte gesteld.

Hoe wordt het bouwplan op beoordeeld
Bij een gemeentelijke monument
Uw (volledige) aanvraag wordt na ontvangst gepubliceerd in de Maasroute en 2 weken ter inzage gelegd. Belanghebbende hebben tijdens deze termijn de mogelijkheid de aanvraag te bekijken en hun zienswijze aan de gemeente kenbaar te maken. Vervolgens wordt uw bouwplan (met de eventueel ingekomen zienswijze) voor advies voorgelegd aan de commissie Beeldkwaliteit van de gemeente Waalwijk. Afhankelijk van hun advies en de inhoud van de ingekomen zienswijzen wordt een besluit op de aanvraag genomen (dit besluit kan een positief of negatief besluit betreffen).
Bij een Rijksmonument
Afhankelijk van de aard van de werkzaamheden (bepaald in het staatsblad Regeling ministeriële adviesplicht bij aanvragen om een monumentenvergunning, meer info zie www.cultureelerfgoed.nl) wordt een afschrift van uw (volledige) aanvraag na ontvangst doorgestuurd naar de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed voor advies (indien het pand is gelegen buiten de bebouwde kom wordt uw aanvraag na ontvangst ook doorgestuurd naar de gedeputeerde staten van de provincie Brabant voor advies). De rijksdienst (en GS) krijgt 2 maanden de tijd om te adviseren. Verder wordt uw bouwplan voor advies voorgelegd aan de commissie Beeldkwaliteit van de gemeente Waalwijk. Na ontvangst van de adviezen wordt een ontwerpbesluit opgesteld (dit ontwerpbesluit kan afhankelijk van de inhoud van de adviezen een positief of negatief besluit betreffen) en wordt in de Maasroute het voornemen tot het nemen van het besluit gepubliceerd. Het ontwerpbesluit, de aanvraag en de overige bescheiden liggen vervolgens gedurende een termijn van 6 weken ter inzage. Gedurende deze periode kan een ieder zijn of haar zienswijze over het ontwerpbesluit naar voren brengen bij burgemeester en wethouders. Na afloop van deze 6 weken wordt afhankelijk van (de aard van) eventuele zienswijzen een definitief besluit genomen (dit besluit kan een positief of negatief besluit betreffen).

Als u of een belanghebbende het niet eens bent met de beslissing
Bij een gemeentelijk monument
Bent het niet eens met de aan de inhoud  van het genomen besluit, dan kunt u binnen zes weken na de dag van verzending van de vergunning een bezwaarschrift indienen bij het bestuursorgaan dat de beslissing heeft genomen (Burgemeester en Wethouders) en gelijkertijd bij de Voorzieningenrechter van de rechtbank te Breda een voorlopige voorziening te vragen.
Bij een Rijksmonument
Bent het niet eens met de aan de inhoud  van het genomen besluit, dan kunt u binnen zes weken nadat de vergunning ter inzage is gelegd, een beroepschrift in dienen bij de rechtbank te Breda en gelijkertijd bij de Voorzieningenrechter van de rechtbank een voorlopige voorziening te vragen.

N.v.t.

Bij een aanvraag om monumentenvergunning moeten minimaal de volgende stukken bij de gemeente worden ingeleverd:
• Een formulier aanvraag om monumentenvergunning, volledig ingevuld en ondertekend;
• Een of meer bouwkundige tekeningen, volledig voorzien van materiaal- en kleurenaanduiding en maatvoering:
• kadastrale situatietekening, schaal 1:1000; 
• de bestaande én de nieuwe toestand van de plattegrond van uw woning, met het complete perceel en alle daarop aanwezige bebouwing, schaal 1:100;
• alle complete gevelaanzichten, schaal 1:100;
• lengte- en dwarsdoorsnede van het bouwwerk, schaal 1:100;
• funderings- en rioleringsplan, schaal 1:100;
• het kapplan, schaal 1:100;
• detailtekeningen, schaal 1:10 of 1:5;
• Foto’s van het te verbouwen pand (buitenzijde en binnenzijde);
• Een werkbeschrijving;
• Een bouwhistorisch opname van de bestaande situatie.

Voor gemeentelijke monumenten:    3 sets
Voor rijksmonumenten:                   5 sets